Ration New Rule रेशन कार्डधारकांसाठी मोठा बदल जाहीर झाला आहे. जानेवारी २०२६ पासून अंत्योदय आणि प्राधान्य कुटुंब योजनांतील धान्य वाटपाचे प्रमाण बदलणार आहे. तांदूळ-गहू यांचे संतुलन राखत नवीन नियम लागू होणार असून, याचा थेट फायदा कोट्यवधी लाभार्थ्यांना मिळणार आहे.
देशातील गरीब, श्रमिक आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांच्या अन्नसुरक्षेचा कणा मानली जाणारी राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा योजना (NFSA) पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. केंद्र व राज्य सरकारच्या पुरवठा विभागाने रेशन वाटपाच्या नियमांमध्ये मोठा बदल करण्याचा निर्णय घेतला असून, हा बदल जानेवारी २०२६ पासून अंमलात येणार आहे. या निर्णयामुळे कोट्यवधी शिधापत्रिकाधारकांच्या मासिक धान्य मिळकतीत स्पष्टता येणार आहे.
पॅन कार्ड धारकांसाठी आजपासून नवीन नियम लागू; सर्वांना जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक | PAN card holder
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, हा बदल कोणत्याही नवीन योजनेअंतर्गत नसून, राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियमातील मूळ तरतुदींनुसार करण्यात येत आहे. गेल्या काही वर्षांत तात्पुरत्या स्वरूपात करण्यात आलेले बदल आता मागे घेतले जाणार असून, तांदूळ आणि गहू यांचे संतुलित वाटप पुन्हा लागू केले जाणार आहे.
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा योजनेतील दोन प्रमुख गट
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा योजनेअंतर्गत देशभरात मुख्यतः दोन प्रकारच्या लाभार्थी योजना राबविल्या जातात.
पहिली योजना म्हणजे अंत्योदय अन्न योजना (AAY). या योजनेत समाजातील अत्यंत गरीब, निराधार आणि असहाय्य कुटुंबांचा समावेश होतो. या कुटुंबांसाठी सरकार विशेष सवलतीच्या दरात मोठ्या प्रमाणात धान्य उपलब्ध करून देते.
दुसरी योजना म्हणजे प्राधान्य कुटुंब लाभार्थी योजना (PHH). या योजनेत आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत, पण अंत्योदय गटात न बसणाऱ्या कुटुंबांचा समावेश असतो.
पुरवठा विभागाने दिलेल्या सूचनांनुसार, या दोन्ही योजनांतील धान्य वाटपाचे प्रमाण जानेवारी २०२६ पासून बदलणार आहे. यामुळे लाभार्थ्यांमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून असलेली संभ्रमाची स्थिती संपुष्टात येणार आहे.
लाडक्या बहिणींच्या खात्यात ₹४५०० रुपये खटाखट जमा तारीख जाहीर यादीत नाव तपासा | Ladki Bahin Installment
अंत्योदय रेशन कार्डधारकांना किती धान्य मिळणार?
जानेवारी २०२६ पासून अंत्योदय अन्न योजनेतील प्रत्येक शिधापत्रिकाधारकाला दरमहा –
✔️ २० किलोग्रॅम तांदूळ
✔️ १५ किलोग्रॅम गहू
असे एकूण ३५ किलोग्रॅम धान्य दिले जाणार आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे, हे प्रमाण कुटुंबातील सदस्यसंख्येवर अवलंबून नसून प्रति कार्ड निश्चित असेल. कुटुंबात दोन सदस्य असोत किंवा आठ, धान्याचे प्रमाण समान राहणार आहे.
प्राधान्य कुटुंबांसाठी नवीन वाटप पद्धत
प्राधान्य कुटुंब योजनेत मात्र धान्य वाटप प्रति सदस्य केले जाते.
नवीन नियमांनुसार, जानेवारी २०२६ पासून –
✔️ प्रत्येक सदस्याला ३ किलोग्रॅम तांदूळ
✔️ २ किलोग्रॅम गहू
मिळणार आहे.
उदाहरणार्थ, एखाद्या कुटुंबात ५ सदस्य असतील तर त्यांना दरमहा १५ किलो तांदूळ आणि १० किलो गहू मिळेल. ही पद्धत अधिक न्याय्य असल्याचे पुरवठा विभागाचे मत आहे.
घरगुती गॅस सिलेंडर आता एवढ्याला मिळणार सिलेंडर! LPG gas and CNG
याआधी काय बदल झाले होते?
गेल्या काही वर्षांत धान्य साठा व्यवस्थापनाच्या कारणास्तव तात्पुरते बदल करण्यात आले होते.
✔️ अंत्योदय कार्डधारकांना २५ किलो तांदूळ + १० किलो गहू
✔️ प्राधान्य कुटुंबांना प्रति सदस्य ४ किलो तांदूळ + १ किलो गहू
असे वाटप सुरू होते. मात्र गव्हाचे प्रमाण कमी झाल्याने अनेक भागांत नाराजी व्यक्त झाली होती.
डिसेंबर २०२५ साठी नियम ‘जैसे थे’
पुरवठा विभागाने स्पष्ट केले आहे की डिसेंबर २०२५ मध्ये कोणताही बदल होणार नाही. सध्याचेच प्रमाण लागू राहील. जानेवारी २०२६ पासूनच नवीन नियम प्रभावी होतील.
रेशन वाटपातील हा बदल अन्नसुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. तांदूळ आणि गहू यांचा समतोल राखून सर्व भागांतील लाभार्थ्यांच्या गरजा लक्षात घेण्याचा प्रयत्न सरकारने केला आहे. सर्व शिधापत्रिकाधारकांनी नवीन नियमांची नोंद घेऊन आपले मासिक नियोजन करणे आवश्यक आहे.